Christendom en Cultuur in de Moderne Tijd

From SPIRIN
Jump to: navigation, search

Cusanusstift.jpg

Christendom en Cultuur in de Moderne Tijd

Inigo Bocken




Christendom en Cultuur in de Moderne Tijd


Inigo Bocken    2013Course under preparation


Voor de Europese, respectievelijk westerse, cultuur is het christendom meer dan 'een religie' - het christendom heeft 2000 jaar lang onze cultuur bepaald. Al het denken en handelen van de westerse mens is door de erfenis van het Evangelie doordrongen. Tegelijkertijd zien we, met name vanaf de Moderne Tijd, een voortdurende beweging om zich van deze traditie los te maken. Recentelijk, maar eigenlijk al vanaf Hegel, doen theorieen de ronde, dat zelfs dit losmaken gedragen is door een christelijke denkwijze. Het is zonder meer waar dat 'secularisering' uiteindelijk zelf ook een door het christendom bepaald begrip is. Hoe moeten wij daarmee omgaan? Wat betekent dit voor de 'waarheid' van het christendom? Welke consequenties heeft deze observatie voor het onmiskenbare feit dat de Europese samenleving in principe voor alle religieuze tradities openstaat?

In dit college staat deze spanningsverhouding centraal. Tegelijkertijd wordt een zo breed mogelijk spectrum van mogelijke posities getoond, waarin verschillende 'moderne' varianten van het christendom gepresenteerd worden - pogingen om christendom en moderniteit met elkaar te verzoenen, of juist het conflict te cultiveren: reformatie, contrareformatie, ignatiaanse en vincentiaanse posities, de mystiek in de moderne tijd. In een tweede deel van de cursus wordt de politieke relevantie van deze spanningsverhouding duidelijk gemaakt: de meer reformatorische liberale positie tegenover de antimodernistische tendenzen in de katholieke traditie. Ook de rol van de kunst, met name in de 20ste eeuw zal hier tegen deze achtergrond geschetst worden.

Colleges

  1. Inleiding: Secularisatie en christelijk denken
  2. Het secularisatie-debat (Blumenberg/Löwith; Charles Taylor)
  3. Moderne Devotie en het ontstaan van de Moderne rationaliteit
  4. Reformatie en secularisatie
  5. Politiek en religie – Tolerantie en de scheiding van kerk en staat (Locke, Hobbes)
  6. Ignatius van Loyola en de nieuwe orde
  7. Verlichting en Emancipatie van de Rede
  8. Hegel en de opheffing van het Christendom
  9. Religiekritiek als moderniteitskritiek (Karl Marx)
  10. Antimodernisme als modern fenomeen
  11. Action française en het fascisme als religieus probleem
  12. Michel de Certeau: de kritiek van het alledaagse